Başlangıç / Kültür & Sanat (sayfa 2)

Kültür & Sanat

Efsaneler

Zühal YÜKSEL. Efsaneler Kırım Tatar Halk edebiyatının en eski türlerindendir. Onlar küçük hikâyeler gibi oluşturulmuş sade bir yapıya sahiptirler. Bu türde abartma, benzetme, usûlleri folklorun diğer türlerine göre daha  fazladır. Bu eserlerdeki kahramanlar farlı yönleriyle birbirlerinden ayrılırlar. Çok eski devirlerde oluşan efsanelerde cinler, oburlar şeytanlar, deniz anası gibi unsurlar bulunur. …

Devamı »

Çocuk Folkloru ve Tapmacalar

Zuhal YÜKSEL. Çocuk Folkloru Halk edebiyatı ürünlerinin çocuk eğitimi üzerinde oldukça mühim bir rolü vardır. Bu konuda pek çok rus pedagogu önemli çalışmalar yapmışlardır. Masallarda çocukların eğitiminde sevgi, merhamet, vatan severlik gibi duyguları uyandırır. Çocuklar için yaratılan yırların da çocukların eğitiminde oldukça mühim etkileri vardır. Annenin daha beşikteyken söylediği ayneniler …

Devamı »

Çın ve Maniler

Zuhal YÜKSEL. Kırım Tatar sözlü edebiyatının en zengin ve kıymetli türü olan çın ve maneler, halk arasında çok geniş bir alana yayılmıştır. Çın ve maneler düğünlerde, toplantılarda söylenir. Bu türün Kırım Tatar folklorüne has hususiyetleri vardır. Çın ve maneler mevzu ve münderice bakımından değişik türlerde olup, halkın hayatını etraflıca sararlar. …

Devamı »

Atasözleri ve Aytımlar

Zuhal YÜKSEL Kırım Türklerinin halk edebiyatının en çok kullanılan ve en eski olan türü atalar sözü ve aytımlardır. Atalar sözü ve aytımlar, destanlardan da çok önce meydana gelip şekillenmişlerdir. Destanlarda pek çok atalar sözü bulunmaktadır. “Güzel, güzel değildir, can sevgeni güzeldir.” “Terekniñ teprenmesi yeldendir” gibi “Çorabatır” destanında bulunan atalar sözleri, …

Devamı »

Arzı Kız Efsanesi

Yalkın BEKTÖRE. Çok eski zamanlarda Kırım’ın şirin yak boyunda, bağlar, bahçeler arasında cennet gibi bir yer olan “Mishor ” köyünde ” Abiy Aga ” adında bir ihtiyarcık yaşarmış. Yaşına rağmen pek dinç, çalışkan, dürüst, herkese iyilik eden bir kişi olan Abiy Aga’yı bütün köydeşleri ve diğer köylerde olan tanışları çok sever …

Devamı »

6- 1944’ten Günümüze Kadar Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. Özbekistan’da yaşayan Kırım Türkleri, Kırım dışında bulundukları sürgün yıllarında kendi millî kültür, dil, edebiyat yeteneklerini korumuşlardır. Bugün Özbekistan’da Rus edebiyatı ile Özbek ve Karakalpak Türkleri’nin edebiyatları yanında Kırım Türkleri’nin edebiyatı da yaşamaktadır. Stalin devrinde Nazi işgal Kuvvetleriyle iş birliği yapmakla suçlanan Kırım Türkleri, 1944 yılında yapılan katliamdan sonra …

Devamı »

5- 1917-1944 Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. 1917 Devrimi Kırım Türkleri’nin siyasî ve sosyal hayatlarında yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. 25 Mart 1917’de Kırım Müslüman Kongresi toplanarak Kırım Türkleri’nin milli kültürel ve dinî işlerini yetkisinde toplayan Kırım Müslüman Merkezî icra Komitesi’ni seçer. 26 Mart 1917’de Kırım Halk Cumhuriyeti ilan edilir ve Numan Çelebi Cihan’ın başkanlığında …

Devamı »

4- 1905-1917 Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. 1905 Meşrutiyet inkılabından sonra Rusya’da yaşayan bütün Türk boylarında olduğu gibi, Kırım Türkleri’nde de millî edebiyat yolunda çalışmalara hız verilmiştir. Bu dönemin Kırım edebiyatının en verimli seneleri olmasını şu sebeplere bağlayabiliriz. İsmail Gaspıralı Bey‘in “Tercüman” gazetesi çevresinde yetiştirdiği gençler, bu dönemde artık eserlerini yazmaya başlarlar. Ruslar’ın, Kırım’ı işgal …

Devamı »

3 – Tercüman Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL Rusların Kırım’ı ilhakıyla durgunluk dönemine giren Kırım Edebiyatı, XIX. asrın ikinci yarısından itibaren canlanmaya başlar. Canlanma hareketini Abdurrahman Kırım Hace ve Abdurrefî Bodanski gibi yazar ve eğitimciler başlatmıştır. Bu şahıslar, medreselerde dinî eğitimin yanısıra, diğer derslerin de okutulması için gayret göstermişlerdir. Rusça ve ana dilin öğrenilmesine de önem …

Devamı »

2 – Rus İstilası Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. XVIII. asra kadar Osmanlı tesiri altında gelişen Kırım Türkçesi ve edebiyatı 1783 yılında Kırım’ın Rusya’ya ilhakı ile gittikçe zayıflar. Bu dönemde Kırım Türkleri ile Osmanlı Türkleri arasındaki siyasî, edebî ve medenî bağlar tamamen kopar. Bu dönemde medreseler kapatılmış, Kırım aydını susturulmuş ve pek çok alim Türkiye’ye göç etmek …

Devamı »